| Psikoteknik değerlendirme; sürücülerin sürüşle ilgili güvenli araç kullanmalarını sağlamak için zihinsel ve psikomotor yetenek ve becerilerini ölçen ve güvenli araç kullanımını sağlayan standart testlerin yer aldığı bilgisayar tabanlı bir değerlendirme sistemidir. Temel bilişsel beceriler "dikkat, algı, bellek, izleme ve muhakeme" ve psikomotor beceriler ise "el-göz koordinasyonu, tepki zamanı, çevresel görüş, hız mesafe tahmini ve çarpışma zamanı tahmini" olarak tanımlanabilir. Bu becerilere sahip olmanın, kurallara uygun karar vererek ve doğru motor hareketleri yaparak kazalardan kaçınabilme ve araç kullanabilmenin ilk basamağı olduğu söylenebilir. |
- Görsel ve işitsel uyaranlara doğru tepki hızları,
- Muhakeme yetenekleri,
- Periferal görme alanları ve ikili işlem becerileri,
- İki el koordinasyonu,
- Seçici ve sürekli dikkat düzeyleri,
- El ayak göz koordinasyonları,
- Hız ve mesafe tahmin becerileri,
- Görsel algılama ve takip becerileri
gibi temel zihinsel özellikleri ve psikomotor becerileri ölçülebilmekte ve bu ölçümlere göre de aday hakkında bir değerlendirme yapılabilmektedir. |
Kasım 1996 tarihinde kabul edilen 2918 sayılı Karayolları Trafik Yasası'ndaki değişiklikler ve ek maddeler arasında, Türkiye'de sürücülerin psikoteknik değerlendirmesinin yapılması çeşitli koşullara göre zorunlu hale getirilmiştir. Madde 48'e göre alkollü araç kullanıldığı tespit edilen sürücülerin, birinci defada 3 ay, ikinci defada 1 yıl süreyle sürücü belgeleri ellerinden alınır. Alkollü araç kullanımının üçüncü defada tekerrürü halinde bu sürücüler 1 ay hapis cezasına çarptırılırlar. Psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayene sonrası 5 yıl geçtikten sonra uygun olan sürücülere sürücü belgeleri iade edilir.
Madde 51'e göre; hız kuralını ihlal sebebiyle ceza yazılan sürücülerden, suçun işlendiği tarihten geriye doğru 1 yıl içinde kuralı 5 defa ihlal ettiği tespit edilenlerin sürücü belgeleri 1 yıl süreyle geri alınır. Süresi sonunda, psikoteknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesinden geçirilerek, sürücü belgesi almasına engel olmayanlara sürücü belgeleri iade edilir.
Madde 118'e göre, trafik suçunun işlendiği tarihten geriye doğru bir yıl içinde toplam 11 ceza puanının doldurulan sürücülerin sürücü belgeleri 2 ay süre ile geri alınır ve bu sürücüler eğitime tabi tutulurlar. Aynı yıl içinde ikinci defa 100 puanını dolduran sürücülerin sürücü belgeleri 4 ay süre ile geri alınarak psikoteknik değerlendirmeye ve psikiyatri uzmanının muayenesine tabi tutulurlar. Muayene sonucunda sürücülük yapmasına engel hali bulunmayanların belgeleri, süresi sonunda iade edilir.
18 Temmuz 1997 tarihinde Resmi Gazete'de yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde ise, psikoteknik değerlendirme ile ilgili esas ve usuller belirlenmiştir. Psikoteknik değerlendirme yapılabilmesi için, özel test cihazları ile donanmış ve psikologların çalıştığı özel merkezlerin kurulması gerekmektedir. |